Vandaag is het 15 jaar geleden dat Adobe Day Software officieel heeft overgenomen – het moment dat een Zwitsers niche contentmanagementsysteem heeft getransformeerd in wat we nu kennen als Adobe Experience Manager.
Als u al een tijdje met AEM werkt, beschouw dit dan als een nostalgische duik: een terugblik op de oorsprong van het platform, de redenen waarom Adobe het heeft overgenomen, en hoe het is geëvolueerd tot het ecosysteem waarop we vandaag de dag vertrouwen.
Vóór Adobe: het Day CQ-tijdperk
Lang voordat AEM het vlaggenschip enterprise-platform van Adobe werd, kende het een heel ander leven onder de naam Communiqué (CQ), een CMS ontwikkeld door Day Software in Bazel, Zwitserland.
Het begin was… laten we zeggen “inventief”:
- Versies 1 en 2 werden aangedreven door CGI-scripts,
- een C-taalgebaseerde plug-in voor Netscape Enterprise Server,
- en ECMAScript-applicaties.
Pas met CQ3 stapte het systeem over op een Java-gebaseerde architectuur, waarbij CQSE fungeerde als een toegewijde HTTP-dienst.
Tot CQ4 bevond alle contentopslag zich nog steeds op het bestandssysteem. Dit veranderde in 2005 met de release van CRX 1.0 – de Java Content Repository die, in een verbeterde vorm, AEM bijna 20 jaar later nog steeds aandrijft.
Als u de lezing van Lars Trieloff uit 2018 over de geschiedenis van CQ/AEM al hebt gezien, weet u hoe sterk veel van die oorspronkelijke beslissingen het platform vandaag de dag nog steeds beïnvloeden.
CQ5 – De heruitvinding die de basis legde
Toen Day CQ5 onthulde, leek het product bijna volledig nieuw. Veel functionaliteiten die we vandaag als “standaard in AEM” beschouwen, waren destijds revolutionair.
De visuele bewerkingsinterface en de Sidekick
Een WYSIWYG-editor met slepen en neerzetten, gestuurd door componenten, was in 2008 een belangrijke stap voorwaarts vergeleken met de meeste CMS-tools van die tijd.
Workflow-engine
Het idee dat bedrijfsprocessen binnen een CMS konden worden gevisualiseerd en uitgevoerd, maakte indruk. Voor veel bedrijven was dit de belangrijkste functionaliteit.
Tags
Moeilijk om AEM zonder taxonomie voor te stellen. CQ5 was de versie die tagging introduceerde.
DAM
De eerste browser-native Digital Asset Manager — compleet met bijsnijden en roteren van afbeeldingen. Geen Flash vereist.
Clustering (het efemere type)
CQ5 introduceerde actief-actieve en actief-passieve clustering voor auteur en publicatie. In de praktijk? Bijna niemand heeft met succes publicatieclusters gebruikt. Auteur-clustering werkte ‘in theorie’, maar de stabiliteitsuitdagingen waren legendarisch.
CRXDE & CRXDE Lite
Deze tools gaven ontwikkelaars directe toegang tot de repository. Vandaag de dag lijkt CRXDE Lite nog steeds opvallend veel op zijn oorspronkelijke vorm.
De pre-Adobe tijdlijn: CQ-versies in één oogopslag
- CQ 3.5 (2002)
- CQ 4.0 (2005) — introductie van CRX
- CQ 4.1 (2006)
- CQ 4.2 (2008)
- CQ 5.0 (2008) — interne voorlopige versie
- CQ 5.1 (2008) — Sidekick, DAM, Tags, Workflows, CRXDE Lite
- CQ 5.2 (2009) — MSM, verbeterde DAM
- CQ 5.3 (2010) — Communities, testfunctionaliteiten, betere vertaling
In 2010 was CQ een krachtig — maar atypisch — enterprise CMS geworden, met een enorm potentieel en veel onvolkomenheden.
Adobe betreedt het toneel: De overname die alles veranderde
In juli 2010 kondigde Adobe de overname van Day Software aan voor 240 miljoen dollar — een koopje vergeleken met de 1,8 miljard dollar die slechts een jaar eerder aan Omniture werd besteed.
Op dat moment draaide Adobe.com al op CQ, en Adobe was duidelijk bezig met het samenstellen van de onderdelen die later het Adobe Marketing Cloud zouden vormen:
- Scene7 (2007),
- Omniture (2009),
- en nu CQ.
Voor velen van ons die destijds met CQ werkten, was de overname een keerpunt. Opeens werd het duidelijk: dit platform had een echte toekomst.
Van Adobe CQ naar Adobe Experience Manager
CQ 5.4 (2011):
- CRX2
- verbeterde communityfunctionaliteiten
- verbeteringen in mobiele ondersteuning
CQ 5.5 (2012):
- integraties met Creative Suite, Scene7, Search&Promote
- creatie van mobiele applicaties
- ongedaan maken/herstellen
- eerste inhoudsfragmenten (Content Fragments) als aangepaste functionaliteiten
Merkwijziging
Adobe heeft kort namen zoals Adobe WCM en Web Experience Manager getest, voordat het uiteindelijk koos voor Adobe Experience Manager tijdens de 5.6-versiecyclus.
AEM 5.6 (2013):
- Introductie van TouchUI
- Verbeterde personalisatie
- Videocapaciteiten van DAM
Het product evolueerde snel, maar de belangrijkste veranderingen volgden nog.
AEM 6.x — Het tijdperk van architecturale herziening
AEM 6.0 (2014) — De grote herschrijving:
- Overgang van Jackrabbit naar Apache Oak
- Verwijdering van CQ-achtige clustering
- De (te optimistische) optie MongoMK
- Uitbreiding van TouchUI
- Smart Tags voor Assets
Deze versie ontketende een van de meest veeleisende migratiegolven in de geschiedenis van AEM.
AEM 6.1 (2015):
- ContextHub
- Aangepaste URL’s (Vanity URL’s)
- SDK voor mobiele applicaties
- AEM Desktop App
AEM 6.2 (2016):
- Stabiliteitsverbeteringen
- Volledige release van Content Fragments
- SSL-ondersteuning
- Gemoderniseerde gebruikersinterface
AEM 6.3 (2017) — De eerste werkelijk “stabiele” AEM 6-versie:
- Algemene beschikbaarheid (GA) van Core Components
- Nieuwe datastore/segmentstore-architectuur
- Experience Fragments
- SPA Editor
- Sensei-gebaseerde functionaliteiten in DAM
AEM 6.4 (2018):
- Herstructurering van de repository
- Modernisering van de gebruikersinterface van workflows
- Betere vertaaltools
AEM 6.5 (2019):
De meest duurzame AEM-versie ooit uitgebracht.
Zes jaar Service Packs. Tientallen nieuwe functionaliteiten. Nog steeds wijdverspreid in gebruik.
AEM as a Cloud Service (2020): Een nieuwe generatie
Voor het eerst gepresenteerd tijdens adaptTo() 2019, werd AEM Cloud begin 2020 gelanceerd en heeft het fundamenteel de manier waarop AEM wordt geïmplementeerd en beheerd opnieuw vormgegeven.
Belangrijke innovaties:
- Automatische schaalvergroting (autoscaling) voor auteur en publicatie
- Geïntegreerde CDN
- Cloud-native workflows
- Op microservices gebaseerde asset-invoer
- Nieuwe zoekmogelijkheden (inclusief de recente RAG-gebaseerde zoekfunctie)
Voor Adobe was dit de strategische weg voorwaarts: een volledig beheerde en continu bijgewerkte versie van AEM.
AEM 6.5 LTS — De laatste van de ‘klassieke’ lijn
Soms intern AEM 6.6 genoemd, stelt deze versie bedrijven in staat om AEM on-premise of in AMS te blijven gebruiken met moderne Java-versies (17/21).
En ja — iconische schermen zoals:
/crx/de/crx/packmgr/etc/replication.html
…zijn nog steeds vrijwel ongewijzigd sinds het CQ5-tijdperk. Een ware tijdcapsule.
De toekomst: Edge Delivery Services & Document Authoring
Vandaag zijn de grote inzetten van Adobe voor de toekomst van content:
Edge Delivery Services (EDS)
Een snellere, modernere en edge-gerichte leveringslaag die de rendering loskoppelt van de traditionele AEM-runtime.
Document Authoring
Een vereenvoudigde auteursworkflow die contentgerichte creatie bevoordeelt boven complexe gebruikersinterface-interacties.
Velen zien EDS als de eventuele “spirituele opvolger” van AEM voor contentlevering — terwijl klassieke AEM blijft voldoen aan de zakelijke use-cases.
Conclusie
In de afgelopen 15 jaar is AEM getransformeerd van een atypisch Zwitsers CMS met CGI-scripts en bestandopslag naar een wereldwijd, cloud-native contentplatform, omarmd door de grootste organisaties ter wereld.
Van Sidekick naar Edge Delivery Services.
Van CRX 1.0 naar Oak.
Van monolithisch CQ5 naar auto-scaling Cloud Service.
En ondanks al deze veranderingen blijft één ding waar: AEM blijft evolueren — en blijft vormgeven hoe bedrijven digitale ervaringen op grote schaal uitrollen.
